इयत्ता चौथी शिष्यवृत्ती परीक्षा महत्वाचे वाक्प्रचार
- शारीरिक अवयवांवर आधारित वाक्प्रचार व त्यांचे अर्थ
- अंग चोरणे - फारच थोडे काम करणे.
- अंगाची लाहीलाही होणे - अतिशय संताप निर्माण होणे.
- अंगात वीज संचारणे - अचानक बळ येणे .
- अंगवळणी पडणे - सवय होणे.
- ऊर भरून येणे - गदगदून येणे.
- कपाळ फुटणे - दुर्दैव ओढवणे.
- कपाळमोक्ष होणे - मृत्यू येणे / अचानक झालेल्या अपघातामुळे उद्ध्वस्त होणे.
- कपाळाला हात लावणे - हताश होणे , नाराजी दाखवणे.
- काढता पाय घेणे - प्रतिकूल परिस्थिती पाहून निघून जाणे .
- कानउघाडणी करणे - चुकीबद्दल कडक शब्दात बोलणे.
- कान उपटणे - कडक शब्दात समज देणे.
- कान टोचणे - खरमरीत शब्दात चूक लक्षात आणून देणे.
- कान निवणे - ऐकून समाधान होणे.
- कान फुंकणे - चुगली / चहाडी करणे.
- कानाने हलका असणे - कशावरही पटकन विश्वास ठेवणे.
- कानामागे टाकणे - दुर्लक्ष करणे.
- कानाला खडा लावणे - एखाद्या गोष्टीच्या अनुभवावरून ती ठरवून टाळणे.
- कानावर हात ठेवणे - नाकबूल करणे.
- कानीकपाळी ओरडणे - एकसारखे बजावून सांगणे.
- कानांवर घालणे - लक्षात आणून देणे.
- कानोसा घेणे - अंदाज घेणे , चाहूल घेणे .
- केसाने गळा कापणे - घात करणे .
- कंठ दाटून येणे - गहिवरून येणे.
- कंठस्नान घालणे - शिरच्छेद करणे.
- कंठाशी प्राण येणे - खूप कासावीस होणे.
- कंबर कसणे - जिद्दीने तयार होणे.
- कंबर खचणे - धीर सुटणे .
- खांद्याला खांदा भिडवणे - सहकार्याने , एकजुटीने काम करणे.
- गळा काढणे - मोठ्याने रडणे.
- गळा गुंतणे - अडचणीत सापडणे.
- गळ्यात गळा घालणे - खूप मैत्री करणे.
- गळ्यातला ताईत होणे - अत्यंत आवडता होणे.
- गळ्यापर्यंत बुडणे - डबघाईला येणे,कर्जबाजारी होणे.
- चेहरा खुलणे - आनंद होणे.
- चेहरा पडणे - लाज वाटणे, खजील होणे, शरम वाटणे.
- छाती दडपणे - घाबरून जाणे , भीती वाटणे.
- जिभेला हाड नसणे - अद्वातद्वा बोलणे, वाटेल ते बोलणे .
- जीभ सैल सोडणे - वाटेल तसे/ ते बोलणे.
- जीव की प्राण असणे - खूप आवडणे.
- डोक्यावर खापर फोडणे - निर्दोष माणसावर दोष टाकणे.
- डोक्यावर बसवणे - फाजील / कमालीचे लाड करणे.
- डोळा असणे - पाळत ठेवणे.
- डोळा लागणे - झोप येणे.
- डोळे उघडणे - अनुभवाने सावध होणे.
- डोळेझाक करणे - दुर्लक्ष करणे.
- डोळे निवणे - समाधान होणे , पाहून बरे वाटणे.
- डोळे पांढरे होणे - मोठा धक्कादायक प्रसंग निर्माण होणे.
- डोळ्यांत अंजन घालणे - चूक स्पष्टपणे लक्षात आणून देणे.
- डोळ्यांत खुपणे - मत्सर करणे , सहन न होणे.
- डोळ्यांत धूळ फेकणे - हातोहात / डोळ्यांदेखत / खोटेनाटे सांगून फसवणे .
- डोळ्याला डोळा न लागणे - झोप न येणे.
- डोळ्यांचे पारणे फिटणे - समाधान होणे , पाहून आनंदित होणे.
- डोळे विस्फारणे - आश्चर्याने पाहणे.
- डोळ्यांतून थेंब न काढणे - (आघात, दुःख होऊनही ) न रडणे.
- तळपायाची आग मस्तकी जाणे - अतिशय संतापणे.
- तोंड काळे करणे - कायमचे निघून जाणे .
- तोंडघशी पडणे - विश्वासघात होणे , अडचणीत येणे.
- तोंडघशी पाडणे - विश्वासघात करणे .
- तोंडचे पाणी पळणे - अतिशय घाबरणे.
- तोंड देणे - सामना करणे, ओढवलेल्या प्रसंगातून मार्ग काढण्यासाठी सिद्ध होणे.
- तोंड फिरवणे - नाराजी व्यक्त करणे.
- तोंड भरून बोलणे - मनाचे समाधान होईपर्यंत बोलणे.
- तोंड वेंगाडणे - याचना करणे.
- तोंड सांभाळून बोलणे - जपून बोलणे.
- तोंडसुख घेणे - दोष देताना वाटेल तसे बोलणे.
- तोंडाची वाफ दवडणे - वायफळ बडबड करणे.
- तोंडात बोट घालणे - आश्चर्यचकित होणे.
- तोंडात शेण घालणे - पराकोटीची निंदा करणे .
- तोंडाला कुलूप घालणे - गप्प बसणे , तोंडातून ब्र सुद्धा न काढणे.
- तोंडाला तोंड देणे - भांडणे.
- तोंडाला पाणी सुटणे - हाव निर्माण होणे.
- दातओठ खाणे - चीड व्यक्त करणे.
- दात धरणे - सूड घेण्याची भावना बाळगणे.
- दात विचकणे - निर्लज्जपणे हसणे, वेंगाडणे , चिडवणे.
- दाताच्या कण्या करणे - वारंवार विनंती करणे.
- दाटी तृण धरणे - सर्वार्थाने शरण जाणे.
- नजर चुकवणे - न दिसेल अशी हालचाल करणे , फसवणे .
- नवल वाटणे - आश्चर्य वाटणे , चकित होणे .
- नाक उडवणे - थट्टा / उपहास करणे.
- नाक कापणे - घोर अपमान करणे .
- नाक खुपसणे - नको त्या गोष्टीत उगाचच सहभागी होणे.
- नाक घासणे - लाचार होऊन माफी मागणे.
- नाक मुरडणे - नापसंती दाखवणे , उपहास व्यक्त करणे .
- नाकाने कांदे सोलणे - आगाऊपणे शहाणपणा दाखवणे.
- नाकी नऊ येणे - फार दगदग होणे , दमणे.
- पाठ थोपटणे - शाबासकी देणे , कौतुक करणे .
- पाठ दाखवणे - समोरून पळून जाणे.
- पाठ पुरवणे - सारखे मागे लागणे , पिच्छा पुरवणे .
- पाठबळ असणे - आधार असणे .
- पाठीला पोट लागणे - उपाशी राहिल्याने हडकुळा होणे.
- पाय काढणे - प्रतिकूल परिस्थिती लक्षात घेऊन निघून जाणे.
- पाय घसरणे - तोल जाणे , मोहात फसणे .
- पाय धरणे - शरण जाणे , माफी मागणे.
- पायबंद घालणे - आळा घालणे.
- पाय मोकळे करणे - फिरायला जाणे.
- स्वतःच्या पायावर उभे राहणे - स्वतंत्र होणे , स्वावलंबी होणे.
- (हसून हसून ) पोट दुखणे - खूप हसणे .
- पोटात आग पडणे - खूप भूक लागणे.
- पोटात कावळे कोकलणे - खूप भूक लागणे.
- पोटात ठेवणे - काहीही उघड न करणे , गुपित सांभाळणे.
- पोटात शिरणे - मोठ्या चातुर्याने विश्वास संपादन करणे.
- पोटाला चिमटा घेणे - अत्यंत काटकसरीने राहणे.
- पोटावर पाय देणे - रोजंदारी बंद करणे.
- पोटाशी धरणे - माया करणे , कुशीत घेणे.
- प्राणापेक्षा जपणे - स्वतःच्या जिवापेक्षा एखादी गोष्ट सांभाळणे.
- बोटावर नाचवणे - हवे तसे खेळवणे, पूर्ण ताब्यात ठेवणे.
- मांडीवर घेणे - दत्तक घेणे.
- मुठीत असणे - ताब्यात असणे.
- रक्त आटवणे - अतिकष्ट करणे.
- रक्ताचे पाणी करणे - अतिश्रम करणे, अतिशय कष्ट करणे.
- हाडाची काडे करणे - अतिकष्ट करणे,अतिशय मेहनत करणे.
- हाडे खिळखिळी करणे - भरपूर चोप देणे.
- हात आखडणे - देण्याची क्षमता असूतानाही कमी देणे.
- हातघाईवर येणे - मारामारीची पाळी येणे.
- हातचा मळ असणे - एखादी गोष्ट सहज करता येणे.
- हात झटकणे - नामानिराळा होणे.
- हात टेकणे - नाईलाजाने शरण येणे .
- हात दाखवणे - मार देणे , फसवणे .
- हात देणे - मदत करणे.
- हात मारणे - ताव मारणे , भरपूर खाणे.
- हातातोंडाशी गाठ पडणे - जेमतेम खाण्यास मिळणे.
- हातापाया पडणे - लाचारीने विनवण्या करणे.
- हातावर तुरी देणे - डोळ्यांदेखत फसवून पळणे.
- (दोन) हात करणे - सामना करणे, टक्कर देणे .
- हृदय भरून येणे - गदगदून येणे, गहिवरून येणे.
- अभय देणे - भीती नाहीशी करण्यासाठी धीर देणे.
- अन्नान्न दशा येणे - अत्यंत दारिद्रयामुळे खायला न मिळणे.
- अन्नाला मोताद होणे - खायला न मिळणे.अन्नास जागणे - उपकार स्मरणे.
- आकाशपाताळ एक करणे - प्रयत्नांची परिसीमा गाठणे .
- आग पाखडणे - अतोनात संतापणे.
- आगीत उडी घेणे - स्वतःहून संकटात पडणे.
- आगीत तेल ओतणे - आधीच्या भांडणात आणखी भर घालणे.
- आभाळ कोसळणे - मोठे संकट येणे.
- आभाळ फाटणे - सर्व बाजूंनी संकटे येणे.
- आगेकूच करणे - निश्चयपूर्वक पुढे पुढे जाणे.
- आडवे होणे - झोपणे.
- आढेवेढे घेणे - इच्छा असूनही नकार दर्शवण्याचा प्रयत्न करणे.
- उंटावरून शेळ्या हाकणे - प्रत्यक्ष कार्यापासून दूर राहून नुसत्या सूचना देणे.
- आहुती देणे - बलिदान देणे.
- ओहोटी लागणे - उतरती कळा लागणे.
- अंत पाहणे - अखेरची ,मर्यादा गाठेपर्यंत कस पाहणे, सतत त्रास देऊन हैराण करणे.
- कणीक तिंबणे - खूप मारपीट करणे.
- कळ लावणे - भांडण लावणे.
- कचाट्यात सापडणे - तावडीत सापडणे.
- कडेलोट करणे - त्रास देण्याची परिसीमा गाठणे.
- करामत करणे - चमत्कार करणे.
- काट्याने काटा काढणे - दुष्टाकडून दुष्टाला शासन करणे.
- कुरघोडी करणे- दुसऱ्यापेक्षा वरचढ होणे .
- कुंपणाने शेत खाणे - ज्याच्या हाती रक्षणाचे काम आहे त्यानेच नुकसान करणे.
- कोंड्याचा मांडा करणे - हालाखीच्या परिस्थितीतही काटकसरीने ; समाधानाने राहणे.
- खजील होणे - केलेल्या चुकीची लाज वाटणे, शरम वाटणे.
- खडे चारणे - पराभव करणे.
- खडे फोडणे - दुसऱ्याला दोष देत राहणे.
- खळगी भरणे - पोट भरणे.
- खाजवून खरुज काढणे - भांडण उकरून काढणे.
- खो घालणे - एखाद्या कामात विघ्न आणणे.
- खोड मोडणे - अद्दल घडवणे.
- 'ग' ची बाधा होणे - गर्व होणे.
- गंध नसणे - अजिबात ज्ञान / माहिती नसणे.
- गर्क असणे - गुंतून राहणे,मन रंगाने, मग्न राहणे.
- गट्टी जमणे - मैत्री होणे.
- गहिवरून जाणे - मनातून गलबलून जाणे.
- घर चालणे - कुटुंबाचा निर्वाह होणे.
- घरोबा असणे - जिव्हाळ्याचे संबंध असणे.
- घर डोक्यावर घेणे - खूप गोंगाट करणे.
- घाम जिरवणे - खूप कष्ट करणे, घाम गाळणे.
- घोकंपट्टी करणे - पाठांतर करणे, तेच तेच पुन्हा पुन्हा म्हणणे.
- चाल करून येणे - हल्ला करणे.
- चाहूल घेणे - अंदाज घेणे,लक्ष देऊन ऐकणे,कानोसा घेणे.
- चीज होणे- घेतलेली मेहनत सफल होणे.
- चुळबूळ करणे -अस्वस्थ होऊन हालचाल करणे.
- चंग बांधणे - निश्चय करणे.
- जीवाचे रान करणे - प्रयत्नांची पराकाष्ठा करणे.
- जीवात जीव येणे - हायसे वाटणे, सुटकेची भावना निर्माण होणे.
- जिवाला जीव देणे - वाटेल ते मोल देऊन दुसऱ्याला मदत करणे.
- जीव तिळतीळ तुटणे - खूप हळहळणे .
- जीव भांड्यात पडणे - सुटकेची भावना निर्माण होणे.
- जंग जंग पछाडणे - कसून शोध घेणे.
- जळून खाक होणे - पूर्ण जळणे , राख होणे.
- झुंबड उडणे - गर्दी होणे .
- टेंभा मिरवणे - ऐट दाखवणे.
- टोमणा मारणे - खोचक बोलणे.
- टंगळमंगळ करणे - काम टाळणे,चालढकल करणे.
- डाव साधणे - संधी मिळताच जिंकणे,मतलब साधणे.
- डाल न शिजणे - काम न साधणे .
- तणतणत निघून जाणे - रागाने निघून जाणे.
- तमा नसणे - पर्वा नसणे.
- तावडीतून सुटणे - कचाट्यातून सुटणे.
- ताकास तूर लागू न देणे - थांगपत्ता लागू न देणे.
- तिखट बोलणे - जहाल बोलणे.
- तिळपापड होणे - अतिशय संताप होणे.
- तोड नसणे - योग्यतेचे दुसरे नसणे.
- दवंडी पिटणे - जाहीर करणे, सर्वांना सांगणे.
- दिवस पालटणे - परिस्थिती बदलणे.
- दिवस फिरणे - वाईट दिवस येणे.
- दुथडी भरून वाहणे - मोठ्या प्रमाणात विपुलता असणे.
- धडकी भरणे - खूप भीती वाटणे.
- धडगत नसणे - संकटातून सुटण्याची आशा न उरणे.
- धाबे दणाणणे - खूप घाबरणे.
- धारातीर्थी पडणे - लढता लढता वीरमरण येणे.
- धुळीला मिळणे - नाश होणे, दुर्दशा होणे.
- धूम ठोकणे - पळून जाणे.
- धूळ चारणे - पूर्ण पराभव करणे.
- नाव मिळवणे - कीर्ती मिळवणे.
- नाव सोनेरी अक्षरात उमटवणे - चिरकाल टिकणारी कीर्ती मिळवणे,अजरामर होणे,नाव कायमचे कोरले जाणे.
- निपचित पडणे - स्थिर,हालचाल न करता पडलेले राहणे.
- पदरमोड करणे - स्वतःसाठी ठेवलेल्या पैशातून दुसऱ्यासाठी खर्च करणे.
- पराचा कावळा करणे - अतिशयोक्ती करणे.
- पसार होणे - पळून जाणे ,गायब होणे.
- पाचावर धारण बसणे - भयभीत होणे.
- पाणी पडणे - वाया जाणे.
- पाणी पाजणे - पराजित करणे.
- पाणी सोडणे - त्याग करणे.
- पाण्यात पाहणे - द्वेष करणे.
- पारडे फिरणे - परिस्थिती एकदम बदलणे.
- पारा चढणे - संताप होणे.
- पित्त खवळणे - खूप राग येणे.
- पोपटपंची करणे - अर्थ न समजता पाठ करणे.
- पोबारा करणे - पळून जाणे.
- पोरका / पोरकी होणे - अनाथ होणे.
- पैसे झाडाला लागणे - सहजपणे अतोनात पैसे मिळत राहणे.
- फडशा पाडणे - खाऊन टाकणे , ठार मारणे,नाश करणे.
- बस्तान बसवणे - स्थिरस्थावर होणे.
- बाजी मारणे - विजयी होणे, यशस्वी होणे.
- बुचकळ्यात पडणे - गोंधळ होणे,गोंधळून जाणे.
- भान हरपणे - गुंगून जाणे , तल्लीन होणे.
- भीतीने थरथर कापणे - खूप घाबरणे , थरकाप होणे.
- भंडावून सोडणे - गोंधळून टाकणे , सतावून सोडणे.
- मरणाला मिठी मारणे - स्वतःहून मरण ओढवून घेणे.
- माशी शिंकणे - कामात विघ्न येणे.
- माश्या मारणे - काहीही न करता वेळ घालवणे.
- माग काढणे - शोध घेणे.
- मागावर असणे - शोधत असणे , पाळतीवर असणे.
- मात करणे - विजय मिळवणे.
- मात्रा न चालणे - इलाज न चालणे .
- मूग गिळणे - दुर्लक्ष करून गप्प बसणे.
- मेतकूट जमणे - खूप मैत्री होणे.
- रंगत येणे - खूप मजा येणे.
- लष्कराच्या भाकऱ्या भाजणे - निष्कारण नको त्या उठाठेवी करणे.
- लालूच दाखवणे - मोहात पाडणे.
- वचपा काढणे - बदला घेणे , सूड घेणे.
- वाट लागणे - नष्ट होणे , नुकसान होणे.
- वाटेस जाणे - खोडी काढणे.
- वाकुल्या दाखवणे - चिडवणे.
- वाली भेटणे - आधार देणारा माणूस भेटणे.
- वीरश्री संचारणे - विजयाची उमेद निर्माण होणे.
- शोभा करणे - वाभाडे काढणे , निर्भर्त्सना करणे.
- शोभा होणे - नाचक्की होणे.
- शंख करणे - आरडाओरडा करणे.
- सळो की पळो करणे - सतावून सोडणे.
- सवड मिळणे - मोकळा वेळ मिळणे.
- सुसाट पळणे - वेगात पळणे , जोरात पळणे.
- सुळसुळाट होणे - अमर्याद वाढ होणे.
- सुळावर चढवणे - फाशी देणे.
- सैरावैरा पळणे - वाट मिळेल तिकडे पळणे.
- हट्टास पेटणे - स्वतःचे खरे करण्यासाठी वाट्टेल ते करणे .
- हमरीतुमरीवर येणे - वादाला भांडणाचे स्वरूप येणे.
- हरभऱ्याच्या झाडावर चढवणे - खोटी स्तुती करणे.
- हाती काही न लागणे - काहीच फायदा न होणे.
- हाय खाणे - धास्ती घेणे, मोठ्या दुःखामुळे मन खचत जाणे .
- हां हां म्हणता पसरणे - अगदी थोड्या वेळात सगळ्यांना कळणे.
- हुलकावणी देणे - फसवणे , चकवणे .
- हेळसांड करणे - आबाळ करणे.
- होळी करणे - चांगल्या गोष्टींचा नाश करणे .
