ध्वनिदर्शक शब्द

 

                     ध्वनिदर्शक शब्द

आपल्या आजूबाजूला अनेक ध्वनी निर्माण होत असतात.यांमध्ये प्राण्यांचे आवाज , पक्ष्यांचे आवाज,कीटकांचा आवाज, वाद्यांचा आवाज,वाहनांचा आवाज इत्यादींचा समावेश होतो.अशा प्रकारच्या आवाजाला विशिष्ट शब्द वापरले जातात . त्याला ‘ध्वनिदर्शक शब्द’ म्हणतात.आज आपण असेच महत्वाचे ध्वनिदर्शक शब्द अभ्यासणार आहोत .

1. कबुतराचे- घुमणे
2. कुत्र्याचे – भुंकणे
3. कोल्ह्याची – कोल्हेकुई
4. गाईचे – हंबरणे
5. मेंढी/शेळी – बे ऽ बे
6. बैल – डरकणे
7. मोरांची – केकारव
8. हंस – कलरव
9. घोडा – खिंकळणे
10. पाखरांची – किलबिल
11. जात्याची – घरघर
12. पावसाची – रिपरिप/रिमझिम
13. थंडीची – हुडहुडी
14. विजेचा – कडकडाट
15. पारव्याचे – घुटर्रघुम ऽ ऽ
16. पालीची – चुकचुक
17. डुकराची – डूरडूर
18. चिमणी – चिवचिव
19. भुंग्याचा – गुंजारव
20. डास – गुणगुण
21. हृदयाची – धडधड
22. ढगांचा – गडगडाट
23. तलवारीचा – खणखणाट
24. पानांची – सळसळ
25. पाण्याचा – खळखळाट
26. मांजरीचे – म्याँव ऽ  म्याँव ऽ
27. पक्ष्यांचा मंजूळ आवाज –  किलबिल
28. रक्ताची – भळभळ
29. वारा – घोंगावणे
30. कावळ्याची – कावकाव
31. कोकिळेचे – कुहूकुहू
32. कोंबड्याचे – आरवणे
33. वाघाची – डरकाळी
34. सिंहाची – गर्जना
35. साप-फुसफुसणे
36. म्हैस – रेकणे
37. हत्ती – चीत्कारणे
38. घूस – चिरचिर
39. बेडकाचे – डराँव ऽ डराँव ऽ
40. चांदण्यांची – चमचम
41. घड्याळाची – टिकटिक
42. पक्ष्यांची – किलबिल
43. उंदराची – चिरचिर
44. रातकिड्यांची – किरकिर
45. माकडाचा – भुभुःकार
46. घुबडांचा – घुत्कार
47. माणूस – कुजबूज ,गोंगाट
48. मधमाश्यांचा – गुंजारव
49. पंखांची – फडफड
50. नाण्यांचा – छनछनाट
51. पैंजणांची – छुमछुम
52. घंटेची – घणघण
53. बांगड्यांची – किणकिण
54. दिव्यांचा – लखलखाट
55. गाढवाचे – ओरडणे
56. पक्ष्यांचे भांडण – कलकलाट
57. वासाचा – घमघमाट

 

 

 

  

शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द

शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द

1. ज्याचा तळ लागत नाही असा – अथांग
2. ठराविक काळाच्या अंतराने प्रसिद्ध होणारे – नियतकालिक
3. ढगांनी भरलेले – ढगाळलेले , अभ्राच्छादित
4. तीन रस्ते एकत्र मिळतात ते ठिकाण – तिठा
5. थोड्यावर संतुष्ट असणारा – अल्पसंतुष्ट
6. दगडावर / दगडाच्या मूर्ती घडवणारा – शिल्पकार
7. दगडावर कोरलेले लेख – शिलालेख
8. अनेक बाबींवर एकाच वेळी लक्ष ठेवणारा – अष्टावधानी
9. मृत्यूवर विजय मिळवणारा – मृत्युंजय
10. योजना आखणारा – योजक
11. रणांगणावर आलेले मरण – वीरमरण
12. रक्षण करणारा – रक्षक
13. रात्रीचा पहारेकरी – जागल्या
14. राज्यातील लोक – प्रजाजन ,रयत ,प्रजा
15. रोग्यांची सुश्रुषा करणारी – परिचारिका
16. लग्नासाठी जमलेले लोक – वऱ्हाडी
17. लढण्याची विद्या – युद्धकला
18. लाखो रुपयांचा धनी – लक्षाधीश
19. लिहिता वाचता येणारा – साक्षर
20. लिहिता वाचता न येणारा – निरक्षर
21. लोकांचा आवडता – लोकप्रिय
22. लोकांनी मान्यता दिलेला – लोकमान्य
23. लोकांचे नेतृत्व करणारा – लोकनायक
24. वनात राहणारे प्राणी – वनचर
25. अरण्याचा राजा – वनराज
26. अरण्याची शोभा – वनश्री
27. अपेक्षा नसताना घडलेली गोष्ट – अनपेक्षित
28. अस्वलाचा खेळ करणारा – दरवेशी
29. आपल्या लहरीप्रमाणे वागणारा – स्वच्छंदी
30. आग विझवणारे यंत्र – अग्निशामक यंत्र
31. इनाम म्हणून वंशपरंपरगत मिळालेली जमीन – वतन
32. ईश्वर आहे असे मानणारा – आस्तिक
33. ईश्वर नाही असे मानणारा – नास्तिक
34. उंचावरून पडणारा पाण्याचा प्रवाह – धबधबा
35. ऐकायला व बोलायला न येणारा – मूकबधीर
36. भाषण ऐकणारे – श्रोते
37. अंग राखून काम करणारा – अंगचोर
38. कथा सांगणारा – कथेकरी
39. कथा (गोष्ट) लिहिणारा – कथाकार ,कथालेखक
40. कल्पना नसताना आलेले संकट – घाला
41. कधीही जिंकला न जाणारा – अजिंक्य
42. कर्तव्य पार पाडण्यात तत्पर असणारा – कर्तव्यदक्ष
43. कसलीच इच्छा नसलेला – निरिच्छ
44. कष्ट करून जगणारा – कष्टकरी
45. श्रमांवर जगणारा – श्रमजीवी
46. कविता करणारा /रचणारा – कवी
47. गाणे गाणारा – गायक
48. ज्याला लाज लाज नाही असा – निर्लज्ज
49. कविता करणारी – कवयित्री
50. कमी आयुष्य असलेला – अल्पायू / अल्पायुषी
51. कमी वेळ टिकणारा – अल्पजीवी ,क्षणभंगुर
52. कादंबऱ्या लिहिणारा / लिहिणारी – कादंबरीकार
53. किल्ल्याच्या सभोवतालची भिंत – तट
54. कुस्ती खेळण्याची जागा – हौद ,आखाडा
55. केलेले उपकार जाणणारा – कृतज्ञ
56. केलेले उपकार विसरणारा – कृतघ्न
57. कैदी ठेवण्याची जागा – कारागृह ,बंदिशाळा,तुरुंग
58. खूप दानधर्म करणारा – दानशूर
59. खूप आयुष्य असलेला – दीर्घायू ,दीर्घायुषी
60. खूप मोठा विस्तार असलेला – ऐसपैस , विस्तीर्ण
61. खूप पाऊस पडणे – अतिवृष्टी
62. गाईसाठी काढून ठेवलेला घास – गोग्रास
63. गोलाकार फिरणारा सोसाट्याचा वारा – वावटळ
64. घरदार नष्ट झाले आहे असा – निर्वासित
65. घोडे बांधायची जागा – पागा ,तबेला
66. चरित्र लिहिणारा – चरित्रकार
67. चार रस्ते एकत्र येतात ती जागा – चौक ,चवाठा
68. अनेकांमधून निवडलेले – निवडक
69. चांदण्या रात्रीचा पंधरवडा – शुद्धपक्ष , शुक्लपक्ष
70. चित्रे काढणारा – चित्रकार
71. जमिनीखालील गुप्त मार्ग – भुयार
72. जमिनीवर राहणारे प्राणी – भूचर
73. जमीन व पाणी अशा दोन्ही ठिकाणी राहणारे प्राणी –   उभयचर
74. जमिनीचे दान – भूदान
75. जादूचे खेळ करून दाखवणारा – जादूगार
76. ज्याला आईवडील नाहीत असा – पोरका , अनाथ
77. ज्याच्या हातात चक्र आहे असा – चक्रपाणि ,चक्रधर
78. ज्याला मरण नाही असा – अमर
79. ज्याला कोणीही शत्रू नाही असा – अजातशत्रू
80. दररोज प्रसिद्ध होणारे –दैनिक
81. दर आठवड्याने प्रसिद्ध होणारे – साप्ताहिक
82. दर पंधरवड्याने प्रसिद्ध होणारे – पाक्षिक
83. दर महिन्याने प्रसिद्ध होणारे – मासिक
84. दर तीन महिन्यांनी प्रसिद्ध होणारे – त्रैमासिक
85. दर सहा महिन्यांनी प्रसिद्ध होणारे – षण्मासिक
86. दर वर्षाला ,वर्षातून एकदा प्रसिद्ध होणारे – वार्षिक
87. दररोजचा ठरलेला कार्यक्रम – दिनक्रम
88. दारावरील पहारेकरी – द्वारपाल , दरवान
89. दुष्काळात सापडलेले लोक – दुष्काळग्रस्त
90. दुसऱ्यावर अवलंबून असलेला – परावलंबी
91. स्वतःवर  अवलंबून असलेला  -  स्वावलंबी
92. दोन नद्या एकत्र मिळतात ते ठिकाण – संगम
93. देशाची सेवा करणारा – देशसेवक
94. देवापुढे सतत जळणारा दिवा – नंदादीप
95. दुसऱ्यावर उपकार करणारा – परोपकारी
96. धान्य साठवण्याची जागा – कोठार
97. नदीची सुरुवात होते ती जागा – उगम
98. नाटक लिहिणारा – नाटककार
99. होडी चालवणारा – नावाडी,नाखवा,नाविक
100. नाटकात किंवा चित्रपटात काम करणारा – नट,अभिनेता
101. नेहमी घरात बसून राहणारा – घरकोंबडा
102. पहाटेपूर्वीची वेळ – उषःकाल
103. पाऊस मुळीच न पडणे – अवर्षण,अनावृष्टी
104. पायापासून डोक्यापर्यंत – अपादमस्तक
105. पायात जोडे न घातलेला – अनवाणी
106. पाहण्यासाठी आलेले लोक – प्रेक्षक
107. पायी जाणारा – पादचारी
108. पाण्याखालून चालणारी बोट – पाणबुडी
109. पाण्यात राहणारे प्राणी – जलचर
110. पुरामुळे ज्याचे नुकसान झाले असे लोक – पूरग्रस्त
111. पूर्वी कधी घडले नाही असे – अभूतपूर्व
112. प्रेरणा देणारा – प्रेरक
113. फुकट भोजन मिळण्याचे ठिकाण – सदावर्त ,अन्नछत्र
114. विनामूल्य पाणी मिळण्याचे ठिकाण – पाणपोई
115. बसगाड्या थांबण्याची जागा – बसस्थानक
116. बातमी सांगणारा /सांगणारी – वृत्तनिवेदक /वृत्तनिवेदिका
117. बातमी आणून देणारा /देणारी – वार्ताहर
118. भाषण करणारा – वक्ता
119. मन/चित्त आकर्षित करणारा – मनोहर ,चित्ताकर्षक
120. मालाचा साठा करून ठेवण्याची जागा – गोदाम ,कोठार ,वखार
121. माकडाचा खेळ करून दाखवणारा – मदारी
122. मासे पकडणारा – कोळी
123. मूर्ती बनवणारा – मूर्तिकार
124. मूर्तीची पूजा करणारा – मूर्तिपूजक
125. मूर्तीची तोडफोड करणारा – मूर्तिभंजक
126. मोजता येणार नाही असे – अगणित,असंख्य
127. श्रेष्ठ (महान)ऋषी – महर्षी
128. डोंगरकपारीत राहणारे लोक – गिरिजन
129. वाडवडिलांकडून मिळालेली – वडिलोपार्जित
130. विमान चालवणारा – वैमानिक
131. व्याख्यान देणारा – व्याख्याता
132. शत्रूकडील बातमी काढणारा – हेर
133. शत्रूला सामील झालेला – फितूर
134. शिकारीसाठी उंच बांधलेला माळा – मचाण
135. शेती करतो तो – शेतकरी
136. शोध लावणारा – संशोधक
137. सतत काम करणारा – दीर्घोद्योगी
138. सतत निंदानालस्ती करणारा – निंदक
139. समाजाची सेवा करणारा – समाजसेवक
140. सर्व इच्छा पूर्ण करणारी गाय – कामधेनू
141. सर्व इच्छा पूर्ण करणारा वृक्ष – कल्पवृक्ष
142. संकट दूर करणारा – विघ्नहर्ता
143. स्वतःची बुद्धी न वापरता सांगितले तेवढेच काम करणारा –   
144. सांगकाम्या
145. सिनेमाच्या कथा लिहिणारा – पटकथालेखक
146. सुखाच्या मागे लागलेला – सुखलोलुप
147. स्वर्गातील इंद्राची बाग – नंदनवन
148. स्वतः संपादन केलेली – स्वार्जित , स्वसंपादित
149. स्वतः श्रम न करता खाणारा – ऐतखाऊ
150. स्वतःच्याच फायद्याचा विचार करणारा – स्वार्थी
151. स्वतःबद्दल अभिमान असलेला – स्वाभिमानी
152. स्वतःबद्दल अभिमान नसलेला – स्वभिमानशून्य
153. दुसऱ्याला काहीही सहजगत्या देणारा – उदार, दिलदार
154. स्वदेशाचा अभिमान असणारा – स्वदेशाभिमानी
155. स्तुती गाणारा – भाट
156. हत्तीला काबूत ठेवणारा – माहूत
157. हरिणासारखे डोळे असणारी –मृगाक्षी ,हरिणाक्षी,मृगनयना,कुरंगनयना
158. हिंडून करायचा पहारा – गस्त
159.  हिमालयापासून कन्याकुमारीपर्यंत – आसेतुहिमाचल