Thursday, August 22, 2024

मराठी वाक्प्रचार व त्यांचे अर्थ

 


 

 

वाक्प्रचार व त्यांचे अर्थ

 अग्निदिव्य करणे - कठीण कसोटीला उत्तरणे.

अटकेपार झेंडा लावणे-फार मोठा पराक्रम गाजवणे.

अठरा विश्वे दारिद्र्य असणे - पराकोटीचे दारिद्र्य असणे.

अडकित्त्यात सापडणे पेचात सापडणे.

अत्तराचे दिवे लावणे - भरपूर उधळपट्टी करणे.

अन्नास जागणे - उपकार स्मरणे.

अन्नास मोताद होणे - आत्यंतिक दारिद्र्यात जगणे, उपासमार होणे.

अन्नास लावणे - उपजीविकेचे साधन मिळवून देणे.

अर्ध्या हळकुंडाने पिवळे होणे थोड्याश्या यशाने चढून जाणे.

आकांडतांडव करणे - रागाने आदळआपट करणे.

आकाश ठेंगणे होणे - अतिशय आनंद होणे.

आकाशपाताळ एक करणे-  फार मोठ्याने आरडाओरड करून थैमान घालणे.

आकाश फाटणे- चारी बाजूंनी संकटे येणे.

आकाशाला गवसणी घालणे-  आवाक्याबाहेरची गोष्ट करण्याचा प्रयत्न करणे.

आगीत तेल ओतणे-  भांडण किंवा वाद विकोपाला जाईल असे करणे.

आच लागणे - झळ लागणे.

आपल्या पोळीवर तूप ओढणे - दुसऱ्याचा मुळीच विचार करता, साधेल तेवढा स्वतःचाच फायदा करून घेणे.

आभाळ कोसळणे - एकाएकी फार मोठे संकट येणे.

इकडचा डोंगर तिकडे करणे - फार मोठे अवघड कार्य पार पाडणे.

उखळ पांढरे होणे - पुष्कळ फायदा होणे.

उखाळ्यापाखाळ्या काढणे - एकमेकांचे उणेदुणे काढणे किंवा दोष देणे.

उचलबांगडी करणे - एखाद्याला जबरदस्तीने हलवणे.

उंटावरून शेळ्या हाकणे  - प्रत्यक्ष कार्यापासून दूर राहून नुसत्या सूचना देणे.

उदक सोडणे - एखादया वस्तूवरील आपला हक्क सोडून देणे.

उद्ध्वस्त होणे - नाश पावणे.

उन्मळून पडणे - मुळासकट कोसळणे.

उन्हाची लाही फुटणे - अतिशय कडक ऊन पडणे.

उराशी बाळगणे - मनात जतन करून ठेवणे.

उलटी अंबारी हाती येणे - भीक मागण्याची पाळी येणे.

उष्ट्या हाताने कावळा हाकणे - कधी कोणाला यत्किंचितही मदत करणे,

ऊत येणे - अतिरेक होणे.

एक घाव दोन तुकडे करणे - ताबडतोब निर्णय घेऊन गोष्ट निकालात काढणे.

अंगाची लाही लाही होणे - क्रोधाने क्षुब्ध होणे.

अंगावर काटा उभा राहणे - भीतीने अंगावर शहारे येणे.

गुजराण करणे - निर्वाह करणे.

गुण दाखवणे - (नकली स्वभाव टाकून) खरे स्वरूप प्रकट करणे.

गंगेत घोडे न्हाणे- कार्य तडीस गेल्यावर खूप समाधान वाटणे.

गळ्यात घोंड पडणे - इच्छा नसताना जबाबदारी अंगावर पडणे.

गाशा गुंडाळणे - एकाएकी निघून जाणे; एकदम पसार होणे.

गौडबंगाल असपणे - गूढ़ गोष्ट असणे, काहीतरी रहस्य असणे.

घडी भरणे - विनाशकाळ जवळ येऊन ठेपणे.

घर डोक्यावर घेणे - अतिशय गोंगाट करणे.

घर धुऊन नेणे - सर्वस्वी लुबाडणे.

घाम गाळणे - खूप कष्ट करणे.

घालूनपाडून बोलणे - दुसऱ्याच्या मनाला लागेल असे बोलणे.

घोडामैदान जवळ असणे - एखादया गोष्टीबाबत कसोटीची वेळ जवळ येणे.

घोडे मध्येच अडणे - प्रगतीत खंड पडणे.

घोडे मारणे - नुकसान करणे.

घोडे पुढे दामटणे - स्वतःच्या फायद्यासाठी पुढे सरसावणे.

घोडे पेंड खाणे - अडचण निर्माण होणे.

चतुर्भुज होणे - लग्न करणे; कैद होणे.

चव्हाट्यावर आणणे - उघडकीस आणणे; जाहीर करणे.

चंग बांधणे - निश्चय करणे.

चार पैसे गाठीला बांधणे - थोडीफार बचत करणे.

चारी दिशा मोकळ्या होणे - पूर्ण स्वातंत्र्य मिळणे.

चौदावे रत्न दाखवणे - मार देणे.

जमीनदोस्त होणे - पूर्णपणे नष्ट होणे.

जंग जंग पछाडणे - निरनिराळ्या रीतींनी प्रयत्न करणे; कमालीचा प्रयत्न करणे.

जिभेला हाड नसणे - वाटेल ते बेजबाबदारपणे बोलणे.

जिवात जीव येणे - (काळजी नाहीशी होऊन) पुन्हा धैर्य येणे.

जीव भांड्यात पडणे - काळजी दूर होणे; हायसे वाटणे.

जीव मेटाकुटीस येणे - त्रासाने अगदी कंटाळून जाणे.

जीव अधीर होणे - उतावीळ होणे.

जिवाची मुंबई करणे - खूप चैन करणे.

जीव टांगणीला लागणे - चिंताग्रस्त होणे..

जिवावर उदार होणे - प्राण देण्यास तयार होणे.

जिवाचे रान करणे - खूप कष्ट सोसणे.

जीव खाली पडणे - काळजीतून मुक्त होणे.

जिवाचा घडा करणे - पक्का निश्चय करणे.

जीव की प्राण असणे - प्राणाइतके प्रिय असणे.

जीव तिळतिळ तुटणे - एखादया गोष्टीसाठी तळमळणे,

जिवावर उठणे - (एखादयाचा) जीव घेण्यास उद्युक्त होणे.

दुसऱ्याच्या जिवावर उड्या मारणे - दुसऱ्यावर अवलंबून राहून चैन करणे.

जिवाला घोर लागणे - खूप काळजी वाटणे.

जीव गहाण ठेवणे - कोणत्याही त्यागास तयार असणे.

जिवाला जीव देणे - एखादयासाठी प्राण देण्यास तयार असणे.

जीव थोडा थोडा होणे - अतिशय काळजी वाटणे.

जोपासना करणे - काळजीपूर्वक संगोपन करणे.

 झळ लागणे - (एखादया गोष्टीचा) थोडाफार दुष्परिणाम भोगावा लागणे.

 टक लावून पाहणे - एकसारखे रोखून पाहणे.

 टाहो फोडणे - मोठ्याने आकांत करणे.

 टाके ढिले होणे -  अतोनात श्रम झाल्यामुळे अंगी ताकद राहणे.

 टेंभा मिरवणे -दिमाख दाखवणे.

 डाव साधणे-  संधीचा फायदा घेऊन कार्य साधणे; योजलेल्या युक्तीने इष्ट वस्तू मिळवणे.

 डाळ शिजणे - धारा मिळणे; सोय जुळणे; मनाजोगे काम होणे.

 डांगोरा पिटणे - जाहीर वाच्यता करणे.

 डोक्यावर मिरी वाटणे - वरचढ होणे.

 डोक्यावर खापर फोडणे - एखादयावर निष्कारण ठपका ठेवणे.

डोळ्यांत धूळ फेकणे - फसवणूक करणे.

डोळ्यांवर कातडे ओढणे - जाणूनबुजून दुर्लक्ष करणे.

डोळा चुकवणे - अपराधी भावनेमुळे नजरेला नजर देण्यास टाळणे.

डोळे निवणे - समाधान होणे.

डोळ्यांत खुपणे - सहन होणे.

डोळ्यांचे पारणे फिटणे - पूर्ण समाधान होणे.

डोळे खिळून राहणे - एखाद्या गोष्टीकडे एकसारखे बघत राहणे.

डोळे दिपवणे - थक्क करून सोडणे.

डोळे पाणावणे - डोळ्यांत पाणी येणे.

डोळ्यांत प्राण आणणे -एखादया गोष्टीसाठी अतिशय आतुर होणे.

डोळे फाडून पाहणे -  तीक्ष्ण नजरेने पाहणे; आश्चर्यचकित होऊन पाहणे.

डोळे भरून पाहणे -समाधान होईपर्यंत पाहणे.

डोळ्यांत तेल घालून राहणे - अतिशय जागृत राहणे; दक्ष राहणे.

तडीस नेणे -  पूर्ण करणे.

ताळ्यावर आणणे - योग्य समज देणे.

तळपायाची आग मस्तकात जाणे - अतिशय संताप होणे.

तारांबळ उडणे - अतिशय घाई होणे.

तिलांजली देणे - सोडणे; त्याग करणे.

तोंड काळे करणे -दृष्टिआड होणे, नाहीसे होणे,

तापल्या तव्यावर पोळी भाजून घेणे - मिळालेल्या संधीचा लाभ उठवणे; दुसऱ्याच्या कष्टावर आपला

स्वार्थ साधणे.

तोंडाला पाने पुसणे - फसवणे.

तळहातावर शिर घेणे - जिवावर उदार होणे.

तोंडचे पाणी पळणे - अतिशय घाबरणे भयभीत होणे,

तोंडाला पाणी सुटणे - लोभ उत्पन्न होणे.

तोंडात बोट घालणे - आश्चर्यचकित होणे.

तोंड टाकणे - अद्वातद्वा बोलणे.

तोंडावाटे ब्र काढणे - एकही शब्द उच्चारणे.

थांग लागणे - कल्पना येणे.

थुंकी झेलणे - खुशामत करण्यासाठी लाचारी पत्करणे.

थोबाड रंगवणे - तोंडात मारणे,

दगा देणे - फसवणे.

दबा धरून बसणे - टपून बसणे.

दाद देणे - थांगपत्ता लागू देणे; पूर्णपणे दुर्लक्ष करणे.

दाद मागणे - तक्रार करून किंवा गाऱ्हाणे सांगून न्याय मागणे.

दात धरणे - वैर बाळगणे; डूख ठेवणे.

दाढी धरणे - विनवणी करणे.

दातांच्या कण्या करणे - अनेक वेळा विनंती करून सांगणे.

दाती तृण धरणे - शरणागती पत्करणे.

दत्त म्हणून उभे राहणे - एकाएकी हजर होणे.

दातखिळी बसणे - बोलणे अवघड होणे.

द्राविडी प्राणायाम करणे - सोपा मार्ग सोडून कठीण मार्गाने जाणे.

दुधात साखर पडणे - अधिक चांगले घडणे.

दातओठ खाणे - द्वेषाची भावना दाखवणे.

दोन हातांचे चार हात होणे - विवाह होणे.

दुसऱ्याच्या ओंजळीने पाणी पिणे - दुसऱ्याच्या तंत्राने किंवा सल्ल्याने चालणे.

दातास दात लावून बसणे - काही खाता उपाशी राहणे.

दुःखावर डागण्या देणे - दुःख झालेल्या माणसाला वाईट वाटेल असे बोलून आणखी दुःख देणे.

धारातीर्थी पडणे - रणांगणावर मृत्यू येणे.

धरणे धरणे - हट्ट धरून बसणे.

धाबे दणाणणे - खूप घाबरणे.

धूम ठोकणे - वेगाने पळून जाणे.

धूळ चारणे - पूर्ण पराभव करणे.

नजरेत भरणे - उठून दिसणे,

नजर करणे - भेटवस्तू देणे.

नाक घासणे - स्वतःचे कार्य साधण्यासाठी दुसऱ्याचे पाय धरणे.

नाक ठेचणे - नक्षा उतरणे.

नाक मुरडणे - नापसंती दाखवणे.

नाकावर राग असणे - लवकर चिडणे.

नाक वर असणे - ऐट, दिमाख किंवा ताठा असणे.

पाढा वाचणे - सविस्तर हकिकत सांगणे.

पाठ सोडणे - एखादया गोष्टीचा पिच्छा पुरवणे.

नाकाला मिरच्या झोंबणे - एखाद्याचे वर्म काढल्यामुळे त्याला राग येणे.

नाकीनऊ येणे - मेटाकुटीला येणे; फार त्रास होणे.

नांगी टाकणे - हातपाय गाळणे.

नाकाने कांदे सोलणे - स्वतःमध्ये दोष असूनही उगाच बढाया मारणे.

नक्राश्रू ढाळणे - अंतर्यामी आनंद होत असता बाह्यतः दुःख दाखवणे.

नक्षा उतरवणे - गर्व उतरवणे.

नाकाशी सूत धरणे - आता मरतो की घटकेने मरतो अशी स्थिती निर्माण होणे.

पाठीशी घालणे - संरक्षण देणे.

पाणी दाखवणे - सामर्थ्य दाखवणे.

पाणी पडणे - वाया जाणे.

पाणी मुरणे - कपटाने काहीतरी लपवून ठेवणे; गुप्त कट शिजत असणे.

पाणी पाजणे - पराभव करणे.

पाणी सोडणे - आशा सोडणे; त्याग करणे.

पदरात घेणे - स्वीकारणे.

पदरात घालणे - चूक पटवून देणे; स्वाधीन करणे.

पाचवीला पुजणे - त्रासदायक गोष्टीची कायमची सोबत असणे.

पादाक्रांत करणे - जिंकणे.

पार पाडणे - पूर्ण करणे.

पाण्यात पाहणे - अत्यंत द्वेष करणे.

पाऊल वाकडे पडणे - वाईट मार्गाने जाणे.

पराचा कावळा करणे - मामुली गोष्टीला भलतेच महत्त्व देणे.

पायाखाली घालणे - पादाक्रांत करणे.

पुंडाई करणे - दांडगाईने वागणे.

पाठ दाखवणे - पळून जाणे.

पायमल्ली करणे - उपमर्द करणे.

पोटात कावळे कावकाव करणे - अतिशय भूक लागणे; भुकेने जीव व्याकूळ होणे.

पोटात घालणे - क्षमा करणे.

पोटात शिरणे - मर्जी संपादन करणे.

पोटावर पाय देणे - उदरनिर्वाहाचे साधन काढून घेणे.

पोटाची दामटी वळणे - खायला मिळणे.

पदरमोड करणे - दुसऱ्यासाठी स्वतःचा पैसा खर्च करणे.

पोटाला चिमटा घेणे - पोटाला खाता राहणे.

पोटात ब्रह्मराक्षस उठणे - खूप खावेसे वाटणे.

प्रश्नांची सरबत्ती करणे - एकसारखे प्रश्न विचारणे.

प्राणावर उदार होणे - जिवाची पर्वा करणे.

प्राण कानांत गोळा होणे - ऐकण्यासाठी अतिशय उत्सुक होणे.

फाटे फोडणे-उगाच अडचणी निर्माण करणे , एखादे काम टाळण्यासाठी हरकती काढणे.

फुटाण्यासारखे उडणे - रागाने एकदम एखादया कार्यास प्रवृत्त होणे.

बट्ट्याबोळ होणे - विचका होणे.

बना करणे - बोभाटा करणे; सगळींकडे प्रसिद्धी करणे.

बारा वाजणे - पूर्ण नाश होणे.

बादरायण संबंध असणे - ओढूनताणून लावलेला संबंध असणे.

बत्तिशी रंगवणे - जोराने थोबाडात मारणे.

बत्तिशी दाखवणे - हसणे.

बुचकळ्यात पडणे - गोंधळून जाणे.

बेत हाणून पाडणे - बेत सिद्धीला जाऊ देणे.

बोचणी लागणे - एखादी गोष्ट मनाला लागून राहणे.

बोटावर नाचवणे - आपल्या इच्छेप्रमाणे दुसऱ्याला वागायला लावणे.

बोल लावणे - दोष देणे.

बोळ्याने दूध पिणे- बुद्धिहीन असणे.

बोलाफुलाला गाठ पडणे - दोन गोष्टींची सहजासहजी एक वेळ जमून येणे.

भगीरथ प्रयत्न करणे - चिकाटीने प्रयत्न करणे.

भान नसणे - जाणीव नसणे.

भारून टाकणे - पूर्णपणे मोहून टाकणे.

मनात मांडे खाणे - व्यर्थ मनोराज्य करणे.

मान ताठ ठेवणे - स्वाभिमानाने वागणे.

माझ्या मारणे - कोणताही उदयोग करणे.

मिशीवर ताव मारणे - बढाई मारणे.

मधून विस्तव जाणे - अतिशय वैर असणे,

मूग गिळणे - उत्तर देता गप्प राहणे.

मधाचे बोट लावणे - आशा दाखवणे.

मनात घर करणे - मनात कायमचे राहणे.

मन मोकळे करणे - सुखदुःखाच्या गोष्टी बोलून दाखवणे.

मनाने घेणे - मनात पक्का विचार येणे.

मन साशंक होणे - मनात संशय वाटू लागणे,

मनावर ठसणे - मनावर जोरदारपणे बिंबणे.

मशागत करणे - मेहनत करून निगा राखणे,

मात्रा चालणे - योग्य परिणाम होणे.

रक्ताचे पाणी करणे - अतिशय मेहनत करणे,

राईचा पर्वत करणे - क्षुल्लक गोष्टीला उगाच मोठे स्वरूप देणे.

राख होणे - पूर्णपणे नष्ट होणे.

राब राब राबणे - सतत खूप मेहनत करणे.

राम नसणे - अर्थ नसणे.

राम म्हणणे - शेवट होणे; मृत्यू येणे.

ष्कराच्या भाकऱ्या भाजणे- दुसऱ्यांच्या उठाठेवी करणे.

लहान तोंडी मोठा घास घेणे - आपणांस शोभेल अशा प्रकारे वरचढपणा दाखवणे.

लक्ष वेधून घेणे - लक्ष ओढून घेणे.

लक्ष्मीचा वरदहस्त असणे - लक्ष्मीची कृपा असणे; श्रीमंती असणे.

लौकिक मिळवणे - सर्वत्र मान मिळवणे.

वकीलपत्र घेणे - एखादयाची बाजू घेणे.

वाट लावणे - विल्हेवाट लावणे; मोडूनतोडून टाकणे.

वाटाण्याच्या अक्षता लावणे - स्पष्टपणे नाकारणे.

वठणीवर आणणे - ताळ्यावर आणणे; नम्र व्हायला लावणे.

वणवण भटकणे - एखादी गोष्ट मिळण्यासाठी खूप फिरणे.

वाचा बसणे - एक शब्दही बोलता येणे.

विचलित होणे - मनाची चलबिचल होणे.

विसंवाद असणे - एकमेकांशी जमणे.

वड्याचे तेल वांग्यावर काढणे - एकाचा राग दुसऱ्यावर काढणे.

विडा उचलणे - निश्चय किंवा प्रतिज्ञा करणे.

वेड घेऊन पेडगावला जाणे - मुद्दाम ढोंग करणे.

शब्द जमिनीवर पडू देणे - दुसऱ्याच्या इच्छेनुसार लगेच कार्यवाही करणे.

शहानिशा करणे - एखाद्या गोष्टीबाबत चौकशी करून खात्री करून घेणे.

शिगेला पोहोचणे - शेवटच्या टोकाला जाणे.

शंभर वर्षे भरणे - नाश होण्याची वेळ जवळ येणे.

श्रीगणेशा करणे - आरंभ करणे.

सहीसलामत सुटणे - दोष येता सुटका होणे.

सळो की पळो करणे -अतिशय हैराण करणे.

सर्वस्व पणाला लावणे -सर्व शक्य मार्गांचा अवलंब करणे.

साखर पेरणी - गोड गोड बोलून आपलेसे करणे.

सामोरे जाणे - निधड्या छातीने (संकटास) तोंड देणे.

साक्षर होणे - लिहिता-वाचता येणे.

साक्षात्कार होणे - आत्मिक ज्ञान प्राप्त होणे; खरेखुरे स्वरूप कळणे.

सुताने स्वर्गाला जाणे - थोडा सुगावा लागताच संपूर्ण गोष्टीचे स्वरूप तर्काने जाणण्याचा प्रयत्न करणे

सूतोवाच करपणे - पुढे घडणाऱ्या गोष्टीची प्रस्तावना करणे; प्रारंभ करणे.

सोन्याचे दिवस येणे - अतिशय चांगले दिवस येणे.

संधान बांधणे - जवळीक निर्माण करणे,

संभ्रमात पडणे - गोंधळात पडणे.

स्वप्न भंगणे - मनातील विचार कृतीत येणे.

स्वर्ग दोन बोटे उरपणे - आनंदाने, गवनि अतिशय फुगून जाणे.

हट्टाला पेटणे - मुळीच हट्ट सोडणे.

हमरीतुमरीवर येणे - जोराने भांडू लागणे.

हरभऱ्याच्या झाडावर चढवणे - खोटी स्तुती करून मोठेपणा देणे,

हसता हसता पुरेवाट होणे - अनावर हसू येणे.

हस्तगत करणे - ताब्यात घेणे.

हातपाय गळणे - धीर सुटणे.

हातचा मळ असणे - सहज शक्य असणे.

हात ओला होणे - फायदा होणे.

हात टेकणे - नाइलाज झाल्याने माघार घेणे.

हात देणे - मदत करणे.

हात मारणे - ताव मारणे; भरपूर खाणे.

हात दाखवणे - बडवून काढून वा अन्य प्रकारे आपले सामर्थ्य दाखवणे; इंगा दाखवणे.

हाय खाणे - धास्ती घेणे.

हात चोळणे - चरफडणे.

हातावर तुरी देणे - डोळ्यांदेखत फसवून निसटून जाणे.

हात हालवत परत येणे - काम होता परत येणे.

हात झाडून मोकळे होणे - जबाबदारी अंगाबाहेर टाकणे किंवा जबाबदारी टाळून मोकळे होणे

हातापाया पडणे - गयावया करणे.

हातात कंकण बांधणे - प्रतिज्ञा करणे.

हाताला हात लावणे - थोडीदेखील मेहनत घेता फुकटचे श्रेय घेणे.

हातावर शिर घेणे - जिवावर उदार होणे किंवा प्राणांचीही पर्वा करणे.

हात धुऊन पाठीस लागणे - चिकाटीने एखादया गोष्टीच्या मागे लागणे.

हूल देणे - चकवणे.

अंगावर मूठभर मांस चढणे - धन्यता वाटणे.

अंगाचा तिळपापड होणे - अतिशय संताप येणे.

अंथरूण पाहून पाय पसरणे - ऐपतीनुसार खर्च करणे.

कणीक तिंबणे -  खूप मार देणे.

कपाळ फुटणे - दुर्दैव ओढवणे.

कपाळमोक्ष होणे - मरण पावणे.

कान फुंकणे - दुसऱ्याच्या मनात किल्मिष निर्माण करणे.

कानावर पडणे - सहजगत्या माहीत होणे.

कानांवर हात ठेवणे - माहीत नसल्याचा बहाणा करणे.

कानउघाडणी करणे - कडक शब्दांत चूक दाखवून देणे.

काखा वर करणे - आपल्याजवळ काही नाही असे दाखवणे.

कानाडोळा करणे - दुर्लक्ष करणे.

कान टवकारून ऐकणे - अगदी लक्षपूर्वक ऐकणे.

कायापालट होणे - स्वरूप पूर्णपणे बदलणे.

काट्याने काटा काढणे - एका शत्रूच्या साहाय्याने दुसऱ्या शत्रूचा पराभव करणे.

काट्याचा नायटा होणे - क्षुल्लक गोष्टीचा भयंकर परिणाम होणे.

कावराबावरा होणे - बावरणे.

काळजाचे पाणी पाणी होणे - अतिदुःखाने मन विदीर्ण होणे.

कुत्रा हाल खाणे - अतिशय वाईट स्थिती येणे.

कंठस्नान घालणे - ठार मारणे.

कंठशोष करणे - ओरडून गळा सुकवणे; उगाच घसाफोड करून खूप समजावून सांगणे.

कंबर कसणे - एखादया गोष्टीसाठी हिंमत करून तयार होणे.

कुंपणाने शेत खाणे - ज्याच्यावर जबाबदारी आहे अशा विश्वासातील माणसाने फसवणे.

केसाने गळा कापणे - वरकरणी प्रेम दाखवून कपटाने एखादयाचा घात करणे.

कोंबडे झुंजवणे - दुसऱ्यांचे भांडण लावून आपण मजा पाहणे.

कोपरापासून हात जोडणे - काहीही संबंध राखण्याची इच्छा प्रकट करणे.

खडा टाकून पाहणे - अंदाज घेणे.

खडे चारणे- शरण येण्यास भाग पाडणे.

खापर फोडणे - एखादयावर निष्कारण ठपका ठेवणे.

खाजवून खरूज काढणे - मुद्दाम भांडण उकरून काढणे.

खाल्ल्या घरचे वासे मोजणे - उपकार करणाऱ्याचे वाईट चिंतणे.

खूणगाठ बांधणे - पक्के ध्यानात ठेवणे.

खो घालणे - विघ्न निर्माण करणे.

गर्भगळित होणे - अतिशय घाबरणे.

गळ घालणे - अतिशय आग्रह करणे.

गळ्यात पडणे - एखादयाला खूपच भीड घालणे,

गळ्याशी येणे -नुकसानीबाबत अतिरेक होणे.

गाडी पुन्हा रुळावर येणे -चुकीच्या मार्गावरून पुन्हा पूर्ववत योग्य मार्गाला येणे.

Sunday, August 11, 2024

शिष्यवृत्ती परीक्षा ऑनलाईन टेस्ट 28

पाचवी शिष्यवृत्ती परीक्षा ऑनलाईन टेस्ट- 28



 यापूर्वीच्या संपूर्ण टेस्ट येथे सोडवा.


आजची ऑनलाईन टेस्ट येथे सोडवा.

महत्वाचे हमखास विचारले जाणारे प्रश्न.

विषय - भाषा( सर्व घटकांचा समावेश )


Friday, August 9, 2024

पाचवी शिष्यवृत्ती परीक्षा ऑनलाईन टेस्ट- 27

5th Standard Scholarship Guess Paper

Fifth Scholarship Online Test -27



यापूर्वीच्या संपूर्ण टेस्ट सोडवण्यासाठी येथे क्लिक करा.


पाचवी शिष्यवृत्ती परीक्षा ऑनलाईन टेस्ट -27

विषय -भाषा

घटक - शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द

प्रश्न - 15

गुण - 30

हमखास विचारले जाणारे प्रश्न.



Thursday, August 8, 2024

NMMS EXAM 8th Standard Online Test -05

NMMS Exam Online Test -05

NMMS परीक्षा इयत्ता आठवी ऑनलाईन टेस्ट -05




यापूर्वीच्या सर्व टेस्ट येथे सोडवा.


आजची टेस्ट क्र.05

SAT ( School Ability Test )

शालेय क्षमता चाचणी

Paper No.02

विषय - सामान्य विज्ञान

घटक - 1) बल व दाब

           2) धाराविद्युत आणि चुंबकत्व

           3) अणूचे अंतरंग




Sunday, August 4, 2024

5TH SSCHOLARSHIP ONLINE TEST

 नमस्कार विद्यार्थीमित्रांनो,

या पोस्टमध्ये आपण पाहणार आहोत इयत्ता पाचवी शिष्यवृत्ती परीक्षा ऑनलाइन टेस्ट 01 ते 10.


Test No.
Test No.01
Test No.02
Test No.03
Test No.04
Test No.05
Test No.06
Test No.07
Test No.08
Test No.09
Test No.10



NMMS ONLINE TEST -04 SAT Paper NO.02


यापूर्वीच्या Tests सोडवण्यासाठी येथे क्लिक करा.
NMMS Guess Paper
Online Test No. 01
Online Test No. 02
Online Test No. 03
Online Test No. 04



NMMS 8th Standard Online Test -04
आठवी इयत्ता NMMS परीक्षा ऑनलाईन टेस्ट -04
 शालेय क्षमता चाचणी ( SAT) PAPER -02
घटक -1)  सजीव सृष्टी व सूक्ष्मजीवांचे वर्गीकरण.
         2) आरोग्य व रोग
या घटकावर आधारित महत्वाचे प्रश्न.


स्वतंत्रता दिवस - 15 अगस्त हिन्दी निबंध


स्वतंत्रता दिवस - 15 अगस्त


'पराधीन सपनेहूं सुख नाहि।' यह उक्ति स्वतंत्रता के मूल्य को दर्शाती है और महत्व को भी, यानि भारत लगभग 150 वर्षों तक गुलामी की बेड़ियों में जकड़ा हुआ था। इस कारण आजादी का मूल्य भारतवासी समझते हैं।


भारत में जिस तरह सामाजिक व धार्मिक पर्व (त्योहार) हार्दिक उल्लास से मनाए जाते हैं, वैसे ही स्वाधीनता दिवस भी हर्षोल्लास से मनाया जाता है। स्वाधीनता दिवस हमारा राष्ट्रीय पर्व है, जो 15 अगस्त को बड़ी उमंग और उत्साह के साथ मनाया जाता है। इसी दिन हमारा देश विदेशी शासन से आजाद हुआ था और अंग्रेज देश के शासन की बागडोर हमारे सुपुर्द कर भारत छोड़कर अपने वतन लौट गए थे। अतः हम सभी इस दिन को ऐतिहासिक दिवस के रूप में मनाते हैं।


स्वतंत्रता दिवस का हम सबके लिए अत्यधिक महत्व है। क्योंकि देश को स्वतंत्र कराने के लिए हमारे देश के हजारों वीर जवानों ने अपना जीवन उत्सर्ग किया था। अनेक नेताओं ने स्वतंत्रता प्राप्त करने के लिए जेलों में अमानवीय यातनाएं भोगी थीं। वे उन भीषण यातनाओं से विचलित नहीं हुए, बल्कि अधिक संकल्पवान हो उठे थे। अंततः कड़ी मेहनत व बलिदानों के पश्चात् 15 अगस्त 1947 को हमारा देश स्वाधीन हो पाया।


स्वाधीनता दिवस सभी स्तर यथा राष्ट्रीय, प्रांतीय व स्थानीय स्तर पर बेहद धूमधाम से मनाया जाता है। राष्ट्रीय स्तर पर भारत की राजधानी दिल्ली में प्रधानमंत्री 15 अगस्त को लाल किले की प्राचीर पर तिरंगा फहराते हैं तथा देश के नाम संदेश प्रसारित करते हैं। दूसरे राज्यों की राजधानी में भी स्वाधीनता दिवस बड़े हर्ष के साथ मनाया जाता है। राज्यों के मुख्यमंत्री प्रजा को संबोधित करते हैं और प्रदेश की प्रगति की योजनाओं से प्रजा को परिचित कराते हैं। छोटे-बड़े सभी राज्यों एवं शहरों में इस दिन अनेक सांस्कृतिक कार्यक्रम भी होते हैं, जिसमें ध्वजारोहण, राष्ट्रगान व उत्साहवर्धक वक्तव्य विशिष्ट होते हैं।


प्रत्येक विद्यालय में भी स्वाधीनता दिवस बेहद धूमधाम से मनाया जाता है। विद्यार्थी प्रातःकाल 7 बजे विद्यालय के प्रांगण में एकत्रित हो जाते हैं। फिर प्राचार्य और दूसरे अध्यापक उपस्थित होते हैं। राष्ट्रगान के साथ उत्सव शुरू होता है और प्राचार्य तिरंगा झंडा फहराते हैं। उसके बाद एक-एक करके विद्यार्थी देशभक्ति के गीत गाते हैं, फिर अध्यापकगण और प्राचार्य भाषण देते हैं और छात्रों को स्वतंत्रता दिवस का महत्व समझाया जाता है ताकि स्वाधीनता अक्षुण्ण रहे।


इस तरह स्वाधीनता दिवस संपूर्ण देश में धूमधाम से मनाया जाता है। यह दिन हमें स्मरण कराता है कि इस दिन हमें अंग्रेजों की गुलामी से मुक्ति प्राप्त हुई थी। देश की स्वतंत्रता के लिए हमारे नौसेनिकों ने भारी कीमत चुकाई थीं, अतः हमें अपनी आजादी की सभी प्रकार से रक्षा करना चाहिए और वक्त आने पर भारत की एकता, अखंडता व रक्षा के लिए जीवन न्यौछावर कर देने के लिए भी तत्पर रहना चाहिए। अपने देश के लिए हम सबका यही परम कर्तव्य है कि हम अपने स्वर्गीय स्वतंत्रता सेनानियों के प्रत्येक स्वप्न की पूर्ति करने का प्रयास करें और उनकी कुर्बानियों को सार्थक करें।

Tuesday, July 30, 2024

हिन्दी निबंध - रक्षाबंधन

 हिन्दी निबंध - रक्षाबंधन




भारतीय हिंदुओं का यह विशिष्ट त्योहार है। यह भाई व बहन के स्नेह, प्रेम व रक्षा वचन का प्रतीक है। इस पर्व पर बहनें अपने भाइयों की कलाई पर राखी बांधती हैं और अपने भाई की दीर्घायु की कामना करती हैं। भाई अपनी बहन को उसकी रक्षा का वचन देते हैं।


राखी का यह त्योहार पूरे भारतवर्ष में मनाया जाता है। यह पर्व सदियों से मनाया जा रहा है। इस पर्व पर बहनें अपने भाई के घर राखी व मिठाइयां ले जाती हैं। भाई राखी बांधने के बाद अपनी बहन को उपहार स्वरूप रुपए देते हैं या कुछ वस्तुएं देते हैं। इस प्रकार आदान-प्रदान करने से भाई-बहनों के बीच प्यार व स्नेह प्रगाढ़ होता है।


मेवाड़ की रानी कर्णावती पर सन् 1535 में जब बहादुर शाह ने आक्रमण कर दिया, तो उसने अपने राज्य की रक्षा के लिए मुगल बादशाह हुमायूं को राखी भेजकर सहायता याचना की थी। क्योंकि रानी कर्णावती खुद भी एक वीरांगना थीं अतः बहादुर शाह का मुकाबला करने के लिए वह खुद युद्ध के मैदान में आ गईं, किंतु हुमायूं का साथ भी उन्हें सफलता प्रदान नहीं करवा पाया। इस पर्व पर सभी नए-नए वस्त्र पहनते हैं। सभी का हृदय हर्षोल्लास से पूर्ण होता है। बहनें अपने भाइयों के लिए उपहार खरीदती हैं, तो भाई भी अपनी बहनों के लिए साड़ी व अन्य सामान उपहार में देते हैं।


हमारे हिंदू समाज में वे लोग इस पर्व को नहीं मनाते, जिनके परिवार में से रक्षाबंधन वाले दिन किसी पुरुष सदस्य का निधन हो जाता है। इस पावन पर्व पर किसी पुरुष के निधन से यह त्योहार अशुभ हो जाता है। यह त्योहार फिर से तब ही मनाया जाता है जब रक्षाबंधन के ही दिन कुटुंब या परिवार में किसी को पुत्र रत्न की प्राप्ति हो जाए।


हमारे हिंदू समाज में ऐसी कई प्रथाएं हैं, जो सदियों से चली आ रही हैं। उन्हें समाज आज भी मानता है। यही परंपराएं हमारी संस्कृति की धरोहर भी हैं, किंतु कई प्रथाएं जैसे- बाल विवाह, नर-बलि, सती प्रथा आदि को कुरीति मानकर हमने अपने जीवन से निकाल दिया है; किंतु जो प्रथाएं लाभदायक हैं, उन्हें हम स्वीकार करते आ रहे हैं।


इसलिए रक्षाबंधन का त्योहार एक ऐसी प्रथा है, जो हमें परस्पर जोड़ती है, अतः इसे आज भी सब धूमधाम और पूर्ण हर्ष के साथ मनाते हैं। स्पष्ट है कि रक्षाबंधन का यह पावन पर्व हमें रिश्तों का मान करना सिखाता है ताकि हम कमजोर की रक्षा करें।

पाचवी शिष्यवृत्ती परीक्षा ऑनलाईन टेस्ट 24




 नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो,

या पोस्टमध्ये आपण सोडवणार आहोत

पाचवी शिष्यवृत्ती परीक्षा ऑनलाईन टेस्ट- 24

 यापूर्वीच्या संपूर्ण टेस्ट सोडवण्यासाठी येथे क्लिक करा.


 आजची ऑनलाईन टेस्ट येथे सोडवा.



Saturday, July 27, 2024

Related words and word register

या पोस्टमध्ये आपण माहिती घेऊयात शिष्यवृत्ती परीक्षेच्या दृष्टीने महत्वाचे

Related Words.

म्हणजे संबंधित शब्द.

Tools (साधने)

Carpenter (सुतार )


Sow (करवत), 

Power Drill,

Level (स्तर),

Tap measure (मापनासाठी टेप),

Screwdriver (पेचकस)

Jointer 


Doctor (डॉक्टर )


Stethoscope,

Blood pressure (रक्तदाब यंत्र),

Bedpan (आजारी व्यक्तीचे मलपात्र),

Oxygen cylinder-ventilator

Barber (न्हावी )




Blade

Blade, Scissor (कात्री)

Comb (कंगवा),

Electric clipper,

Duster brush,

mirror (आरसा)

Potter (पॉटर ) कुंभार




Soil (माती),

Towel (टॉवेल),

Cut off wires,

Water (पाणी),

Wheel (चाक),

Oven (भट्टी)


Words related to Sky 



Cloud (ढग),

Rainbow (इंद्रधनुष्य),

blue (निळा),

Earth (पृथ्वी),

Moon (चंद्र),

Weather (हवामान),

Sun (सूर्य),

Atmosphere (वातावरण),

Air (हवा),

Molecule (रेणू),

Plant (ग्रह)

planety

Farmer(शेतकरी )



Cattle (गाई-गुरे),

Crop (पीक),

Ranch (कुरण),

Ox (बैल),

Cow (गाय),

Farmland (शेतजमीन),

Grow (उगवणे),

Barn (गोदाम),

Hog (डुक्कर),

Plantation (वृक्षारोपण),

Timber (लाकूड),

Grain (धान्य)

Axe (कुऱ्हाड),

Hatchet (कुऱ्हाडी),

Sickle (कोयता),

Spade (कुदळ),

Shovel (फावडे),

Trowel (खुरपे),

Fork (काटा),

Rake


Painter (पेंटर )





Paint (रंग),

Brush,

Paint Roller,

Drop cloth,

Tray (ताट),

Crayons (रंगीत खडू),

Ladder (शिडी)

Mason (मेसन ) गवंडी 



Chisel (छिन्नी),

Jointer (रंधा),

Squares (चौरस),

Mason's level,

Trowel (थापी),

Water level (पाणी पातळी),

Punch (मापे पाडण्याचे साधन),

Brick hammer (विटा तोडण्याची हातोडी)

Teacher ( टिचर ) शिक्षक 



Chalk (चॉक)खडू 

Blackboard (ब्लॅक बोर्ड )

Computer (कॉम्पुटर )

Teaching aid (शैक्षणिक साधने )

Visual aids (दृश्य साधने)

Duster (डस्टर )

Red pen (रेड पेनचालक )


Cook (कुक ) स्वयंपाकी 



Pots (भांडे),

Pans (तवे),

Stove\Cooker,

Knife (चाकू),

Spoons (चमचा),

Grinder (जात्यावरचे पाते),

Mixer,

 Ladles (मोठ्या पळ्या),

Oven (भट्टी)

Plants (प्लॅन्ट्स )वनस्पती,रोपे 



Leaf (पान),

branch (फांदी),

Root (मूळ),

Stem (देठ),

Flowers (फूले),

Fruit (फळे),

Shrub (झुडूप),

Fungus (बुरशी),

Herb (औषधी वनस्पती),

Seeds (बिया)

Machines (मशिन्स ) यंत्रे


Car (कार),

Nut (बोल्ट),

Spanner (पाना),

Screwdriver (पेचकस),

Hammer (हातोडी),

Engineer (अभियंता),

Drive (चालवणे),

Tool (साधन),

Motor (कार)


Family (फॅमिली )कुटुंब 


Mother (आई),

Relatives (नातेवाईक),

Love (प्रेम),

Son (मुलगा),

Daughter (मुलगी),

Uncle,

Grandfather,

Nephew (पुतण्या),

Niece (भाची),

Step-brother\sister (सावत्र भाऊ / बहीण),

Elder (वयाने मोठा),

Cousin brother (चूलत भाऊ),

Grandmother (आजी),

Couple (जोडी)


Water (वॉटर ) पाणी 



Vapour (वाफ),

Hot (गरम),

Flood (पूर),

Cool (थंड), Rain (पाऊस),

thirsty (तहानलेला),

Lake (सरोवर),

Shower (पाण्याचे तुषार)


Games (गेम्स ) खेळ 



Pitch (खेळपट्टी),

Football (फूटबॉल),

Dice (फासे),

Score (धावा),

Cricket (क्रिकेट),

Ball (चेंडू),

Indoor (घरातील),

Trophy (ट्रॉफी )

Umpire (पंच),

Captain (कर्णधार),

Player (खेळाडू)

Kho-Kho (खो -खो )

Gilli Danda (विटूदांडू),

Kabaddi (कबड्डी )

Langdi (लंगडी )

Basketball (बास्केटबॉल )

Football (फुटबॉल )

Golf (गोल्फ),

Marathon (धावणे शर्यत),

Soccer (फूटबॉल खेळाचा प्रकार) सकर

Boxing (बॉक्सिंग),

Volleyball (व्हॉलीबॉल),

Chess (बुद्धीबळ),

Badminton (बॅडमिंटन),

Tabletennis (टेबलटेनिस),

Carrom(कॅरम )

 Grocery Shop (किराणा दुकान )


Oil (तेल),

Food (अन्न),

Supermarket,

Suger (साखर),

Grains (धान्य),

Sell (विकणे),

Salt (मीठ)

Books (पुस्तके )


Text,

Author,

Novel




5th Scholarship Guess Paper 22

 5th Scholarship Online Test No.22



Guess Paper 

यापूर्वीच्या सर्व टेस्ट सोडवण्यासाठी येथे क्लिक करा .




पाचवी शिष्यवृत्ती परीक्षा ऑनलाईन टेस्ट क्रमांक - 22 

विषय - गणित 

महत्वाचे 25 प्रश्न - 50 गुणांसाठी 


Friday, July 26, 2024

पाचवी शिष्यवृत्ती परीक्षा ऑनलाईन टेस्ट 21

 पाचवी शिष्यवृत्ती परीक्षा ऑनलाईन टेस्ट -21




 5th Standard Scholarship Online Test -21

 विद्यार्थी मित्रांनो,

यापूर्वीच्या सर्व टेस्ट सोडवण्यासाठी खालील चित्रावर क्लिक करा.






Online Test No.21

पाचवी शिष्यवृत्ती परीक्षा ऑनलाईन टेस्ट नं.21

 

Monday, July 22, 2024

महंगाईः एक अभिशाप

हिन्दी निबंध -







महंगाईः एक अभिशाप


           मूल्यवृद्धी आज एक अंतर्राष्ट्रीय समस्या है, प्रत्येक देश का नागरिक इससे संत्रस्त है, क्योंकि वह अपनी बुनियादी आवश्यकताओं की पूर्ति भी नहीं कर पा रहा है।

          इस लगातार मूल्य वृद्धि और महंगाई ने आम भारतीय को भी अत्यंत परेशान कर रखा है। दूध, दही, अनाज व दाल भी इतनी महंगी हो गई है कि संतुलित भोजन कर पाने में भी समर्थ नहीं हो पाता। सरकार भी महंगाई पर अंकुश लगा पाने में नाकाम साबित हुई है। केन्द्र तथा राज्य कर्मचारियों को प्रति छमाही में महंगाई भत्ता प्रदान कर दिया जाता किंतु अन्य लोगों की आय में उस अनुपात में वृद्धि नहीं हो पाती। यही कारण है कि गरीब और गरीब होता जा रहा है। माता-पिता दिन-रात परिश्रम करके भी बच्चों को अच्छा भोजन व शिक्षा प्रदान नहीं कर पाते हैं। इस कारण उनमें भी निराशाएं घर कर जाती हैं।


महंगाई के इस भयावह सीमा तक बढ़ जाने के अनेक कारण हैं। प्रायः जब कोई देश अपने नव निर्माण में लगा होता है, तब कुछ सीमा तक दाम बढ़ते ही हैं। जीना महंगा और कठिन हो जाता है। उत्पादन और मांग के सिद्धांत के अनुसार जब मांग करने वाले अधिक होते हैं और उनका उत्पादन कम होता है, तब भी मूल्य वृद्धि होती है। इसी प्रकार अबाध दर से जनसंख्या का बढ़ते जाना व उसकी तुलना में उत्पादन व संसाधनों का नहीं बढ़ पाना भी महंगाई बढ़ने का मजबूत कारण है। भारत में महंगाई बढ़ने का मजबूत कारण जनसंख्या वृद्धि ही इसके अतिरिक्त जब देश की राष्ट्रीय आय द्वारा जन कल्याणकारी योजनाओं में भ्रष्टाचार होता है, तब भी महंगाई बढ़ती है। दुर्भाग्य से देश में लाखों करोड़ों के भ्रष्टाचार हुए हैं। इस कारण आय प्राप्त करने के लिए सरकार को नए कर लगाने पड़े हैं। इससे महंगाई को बल प्राप्त होता है। यह देश का दुर्भाग्य ही है कि भ्रष्टाचार ने देश में मजबूत जड़ें जमा ली हैं। इसे आप क्या कहेंगे कि कार्य करवाने के एवज में रिश्वत देना शिष्टाचार बन गया है। राजनीति का स्तर भी गिरता जा रहा है। इस कारण महंगाई पर नियंत्रण नहीं हो पा रहा। भारतीय राजनीतिज्ञ भी महंगाई की समस्या के लिए बहुत हद तक जिम्मेदार हैं। सत्ता की अदम्य लालसा के कारण वे नैतिक मूल्यों का ध्यान नहीं रखते हैं और अपने चहेतों को लाभ देने के लिए पद का दुरुपयोग करते हैं। देश में विदेशी निवेश बढ़ रहा है, इस कारण स्थानीय उद्योग-धंधे चौपट हो रहे हैं। सरकार को चाहिए कि वह रोजगार के साधनों में वृद्धि करे। जबकि देखा यह जा रहा है कि सरकार रोजगार के साधनों को कम रही है। राजनीतिक इच्छा शक्ति के अभाव में महंगाई फल-फूल रही है। भारतीय प्रजा को चाहिए कि वह अच्छे लोगों को संसद में भेजे, जो भ्रष्टाचार न करें। पार्टी को वोट न देकर व्यक्ति के चरित्रवान होने को वोट दिया जाना चाहिए। राजनेताओं के घोटालों ने देश की अर्थव्यवस्था को चौपट करके रख दिया है।


देश की प्रजा का दोष यही है कि वह संस्कारवान लोगों को संसद में नहीं भेजती है। इस कारण भ्रष्ट राजनेता देश के आर्थिक संसाधनों के साथ मनचाहा भ्रष्टाचार करते हैं। अतः परिवर्तन आवश्यक है। यह परिवर्तन जागरूक जनता ही ला सकती है। बढ़ती महंगाई के रोग का इलाज जनता के हाथ में ही है। उसे समझदारी साहस और सतर्कता से काम लेकर भ्रष्ट व्यवस्था को उखाड़ना है। इसके बिना महंगाई से मुक्ति संभव नहीं। अतः उचित नेतृत्व का चयन करके और उन पर दबाव बनाए रखकर ही महंगाई से मुक्त हुआ जा सकता है।

Thursday, July 11, 2024

कंप्यूटरः आधुनिक जीवन का आधार



हिन्दी निबंध 


कंप्यूटरः आधुनिक जीवन का आधार


           आज प्रत्येक मध्यम वर्गीय परिवार में एक कंप्यूटर दिख जाता है। अब आवश्यक माना जाने है। कंप्यूटर एक इलेक्ट्रॉनिक साधन है जो आवृतिमूलक गणना को अत्यधिक शीघ्रता से करने में सक्षम है। कंप्यूटर आंकड़ों (सामग्री) को संसाधित करने का साधन है, जिसमें बहुत अधिक मात्रा में आंकड़ें संचित कर सकते हैं। यह सामग्री गद्य, तस्वीरें, आवाज, संख्याएं, छायाचित्र हो सकती हैं अथवा अन्य किसी भी प्रकार की सूचना, जो लोगों द्वारा प्रायः प्रयोग की जाती हैं। आज कंप्यूटर के बिना जीवन की कल्पना भी नहीं की जा सकती। वास्तव में प्रस्तुत सहस्त्राब्दि कंप्यूटर एवं इससे संबंधित तकनीकों, जिसे साधारणतयाः सूचना तकनीक कहते हैं का परिष्कृत रूप है।


कंप्यूटर विद्यार्थियों को शिक्षा, ग्राफिक, डिजाइनिंग, खेल एवं अन्य शैक्षिक विनियोगों की नवीन तकनीकें सीखने में मदद करता है। इससे विश्वविद्यालय के विद्यार्थियों को रिपोर्ट बनाने में भी मदद मिलती है। कार्यालय कर्मचारियों को कंप्यूटर गणना करने, सॉफ्टवेयर का विकास करने, बिक्री बीजक बनाने एवं निर्माण में मदद करता है। इससे पुस्तकालयों में काम सुचारू रूप से करने में मदद मिलती है। कंप्यूटर उपग्रह एवं परमाणु अस्त्रों को भी नियंत्रित करते हैं। यह इंटरनेट की विभिन्न साइट्स एवं सर्च करने (जाने) में हर उम्र के लोगों की विभिन्न रुचियों में सहायक बनता है। वास्तव में यह अनिवार्य है क्योंकि मानव जीवन का कोई भी कार्य इसके बिना अपूर्ण एवं अकुशल है।

विद्यालय जाने वाले विद्यार्थियों को कंप्यूटर जरूर सीखना चाहिए। आज कंप्यूटर विभिन्न स्वरूपों में उपलब्ध हैं।


कंप्यूटर संचालन सीखने के लिए 166 एम. एच. जेड. स्पीड (जिसे सीपीयू स्पीड के रूप में जानते हैं), 1.2 एम.बी. को भंडारण क्षमता का एच.डी.डी. एवं 32 एम. बी. के. आर.ए. एम. की आवश्यकता होती है। इन प्रारंभिक कंप्यूटरों से विद्यार्थी को लोगो, बेसिक, विंडो गेम्स एवं सितेबि से संबंधित विभिन्न लेक्चर व इंटरनेट संचालन में मदद मिलती है। यद्यपि भारतीय समाज, उद्योग एवं राज्यतंत्र कंप्यूटर के अभिग्रहण की ओर अग्रसर है, किंतु हम पश्चिमी देशों की बजाय कंप्यूटर साक्षरता में अभी बहुत पीछे हैं। अमेरिका में प्रत्येक दो विद्यार्थियों में से एक के पास कंप्यूटर है। भारत में दो सौ विद्यार्थियों में से केवल एक के पास ही कंप्यूटर है। इसके अतिरिक्त अमेरिका में प्रत्येक चार विद्यार्थियों में से दो को इंटरनेट की सुविधा प्राप्त है, जबकि भारत में पचास में केवल एक विद्यार्थी की पहुंच इंटरनेट तक है।


एक विद्यार्थी कंप्यूटर के मूल सिद्धांत बहुत शीघ्र सीख सकता है। वह अपने विद्यालय में सांध्य-कक्षाओं में प्रवेश लेकर अग्रवर्ती स्तर का कंप्यूटर प्रशिक्षण प्राप्त कर सकता है। कंप्यूटर सीखना आसान है एवं यह विद्यार्थियों का अनुकूल क्षेत्र है। इससे विद्यार्थियों की कार्य-कुशलता में वृद्धि होती है एवं अधिक ज्ञान प्राप्त होता है। कंप्यूटर विद्यार्थियों के ज्ञान में वृद्धि करते हैं। उनकी शिक्षा में, मानसिक विकास में एवं मनोरंजन में उनके सहायक होते हैं।


आगामी समय में प्रत्येक विद्यार्थी के पास या तो अपना एक कंप्यूटर होगा या उसकी उस तक स्वतंत्र पहुंच होगी। बैंक पूरी तरह कंप्यूटरीकृत हो गए हैं व अधिकतर फैक्ट्रियां, कार्यालय, विश्वविद्यालय एवं विद्यालयों में अग्रवर्ती कंप्यूटर व्यवस्था हो चुकी है। कंप्यूटर की नवीनतम संसाधन स्पीड एम एच जेड 533 है, किंतु यह कंप्यूटर ज्यादा महंगा है। एक कंप्यूटर जो विद्यार्थी की आवश्यकताओं को पूर्ण कर सकता है, वह लगभग बीस हजार रुपए मूल्य का है। आने वाले एक वर्ष में कीमतें और भी कम हो जाएंगी। विद्यार्थियों को सामूहिक शिक्षा एवं बौद्धिक विकास के लिए कंप्यूटरों को अपनाना चाहिए। कंप्यूटर सॉफ्टवेयर एक उज्ज्वल क्षेत्र है एवं विद्यार्थी इसमें प्रगति कर सकते हैं। अतिरिक्त प्रतिभाशाली प्रोग्रामर्स की अमेरिका, ब्रिटेन, कनाडा, आस्ट्रेलिया एवं न्यूजीलैंड इत्यादि देशों में भी बहुत मांग है। कंप्यूटर के क्षेत्र में यदि विद्यार्थी कठिन मेहनत करते हैं तो आने वाले जीवन में वह अच्छी जीविका कमा सकते हैं। कंप्यूटर आज के युग की आवश्यकता बन गया है और इसे अपनाने के लाभ ही हैं, हानि कुछ भी नहीं।

Wednesday, July 10, 2024

राजीव गांधी विद्यार्थी अपघात विमा योजना gr

 राजीव गांधी विद्यार्थी अपघात विमा योजना

राजीव गांधी विद्यार्थी अपघात विमा योजनेचे नियम काय आहेत? वरील निळ्या अक्षरावर क्लिक करून संपूर्ण माहिती जाणून घ्या.


4% महागाई भत्ता gr


4% महागाई भत्ता वाढ आजचा शासन निर्णय 


राज्य शासकीय व इतर पात्र कर्मचाऱ्यांना अनुज्ञेय महागाई भत्त्याच्या दरात दिनांक १ जानेवारी, २०२४ पासून सुधारणा करण्याबाबत.

महाराष्ट्र शासन वित्त विभाग

शासन निर्णय क्रमांकः मभवा-१३२४/प्र. क्र.०३/सेवा-९ मादाम कामा रोड, हुतात्मा राजगुरु चौक, मंत्रालय, मुंबई ४०००३२ दिनांक : १० जुलै, २०२४

वाचा

भारत सरकार, वित्त मंत्रालय, व्यय विभाग कार्यालयीन ज्ञापन क्रमांक: १/१/२०२४-इ.॥ (बी), दिनांक १२ मार्च, २०२४

शासन निर्णय -

राज्य शासकीय कर्मचारी व इतर पात्र पूर्णकालिक कर्मचाऱ्यांना अनुज्ञेय महागाई भत्त्याच्या दरात सुधारणा करण्याचा प्रश्न शासनाच्या विचाराधीन होता.

२. शासन असे आदेश देत आहे की, दिनांक १ जानेवारी, २०२४ पासून ७ व्या वेतन आयोगानुसार सुधारित वेतनसंरचनेतील मूळ वेतनावरील अनुज्ञेय महागाई भत्त्याचा दर ४६% वरुन ५०% करण्यात यावा. सदर महागाई भत्ता वाढ दिनांक १ जानेवारी, २०२४ ते दिनांक ३० जून, २०२४ या कालावधीतील थकबाकीसह माहे जुलै, २०२४ च्या वेतनासोबत रोखीने देण्यात यावी.

३. महागाई भत्त्याची रक्कम प्रदान करण्यासंदर्भातील विद्यमान तरतुदी व कार्यपध्दती आहे त्याचप्रकारे यापुढे लागू राहील.

४. यावर होणारा खर्च संबंधित शासकीय कर्मचाऱ्यांचे वेतन व भत्ते ज्या लेखाशीर्षाखाली खर्ची टाकण्यात येतात, त्या लेखाशीर्षाखाली खर्ची टाकून त्याखालील मंजूर अनुदानातून भागविण्यात यावा. अनुदानप्राप्त संस्था व जिल्हा परिषद कर्मचाऱ्यांच्या बाबतीत, संबंधित प्रमुख लेखाशीर्षाखालील ज्या उप लेखाशीर्षाखाली त्यांच्या सहाय्यक अनुदानाबाबतचा खर्च खर्ची टाकण्यात येतो, त्या उप लेखाशीर्षाखाली हा खर्च खर्ची टाकण्यात यावा.

सदर शासन निर्णय महाराष्ट्र शासनाच्या www.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळावर उपलब्ध करण्यात आला असून त्याचा संकेताक २०२४०७१०१०५२२८९५०५ असा आहे. हा आदेश डिजीटल स्वाक्षरीने साक्षांकित करुन काढण्यात येत आहे.

महाराष्ट्राचे राज्यपाल यांच्या आदेशानुसार व नावाने.

VINAYAK ARVIND DHOTRE

(वि. अ. धोत्रे)

उप सचिव, महाराष्ट्र शासन

प्रत,

१. राज्यपालांचे सचिव

२. मुख्यमंत्र्यांचे प्रधान सचिव




Click on the image.